Bilgisayar Diskinde Boş Alan Açmanın En Etkili Yolları

Geçen kış eski bir laptopu kurtarmaya çalışıyordum. 256 GB'lık SSD'de kalan yer 4 GB'a inmişti, Windows güncellemesi bile kuruluma başlayamıyordu. Sahibi "yeni bilgisayar almam mı gerekiyor?" diye sordu; ben de birkaç saat uğraşıp 70 GB'ın üzerinde disk boş alan kazandım. İçinde tek bir sihirli tuş yoktu — sadece nereye bakılacağını bilmek vardı. O gün uyguladığım sırayı, kendi kullandığım araçlarla birlikte anlatayım.

Baştan söyleyeyim: temizlik yapmadan önce mutlaka neyin yer kapladığını öğrenmek gerekiyor. Rastgele klasör silmek, bir süre sonra "acaba onu silmeseydim mi" sorusuyla uyanmanıza sebep olur. Ayrıca disk doluluğu bilgisayar yavaşlığının tek sebebi değil; sistem hâlâ ağır çalışıyorsa başlangıç programlarını gözden geçirmek ya da tarayıcı kaynaklı yavaşlığı ele almak da gerekir. Ama SSD'nin son %10'unda gezinmek, o sorunların hepsini büyütür.

Önce Haritayı Çıkarın: Yeri Gerçekten Ne Yiyor?

Windows'un kendi "Depolama" ekranı iyi bir başlangıç, ama yüzeysel. Ben genelde iki katmanlı bakıyorum: önce sistemin özet raporu, sonra klasör bazında ayrıntı.

Windows Depolama Ayarları ve Depolama Duyarlısı

Ayarlar > Sistem > Depolama ekranını açtığınızda uygulamalar, geçici dosyalar, belgeler ve "diğer" şeklinde bir dağılım görürsünüz. Burada iki şeye özellikle dikkat ediyorum:

• Geçici dosyalar kalemi. İçinde Windows Update'in indirdiği ve artık gerekmeyen paketler, teslim iyileştirme önbelleği, eski sürücü yedekleri olabiliyor. Onay kutularını okumadan hepsini işaretlemeyin; "İndirilenler" klasörü de bu listede çıkıyor ve orada işinize yarayan dosyalar durabilir.
• Depolama Duyarlısı (Storage Sense). Bunu açıp "geri dönüşüm kutusundaki 30 günden eski dosyaları sil" ayarını verdiğimde, aynı temizliği ayda bir elle yapmaktan kurtuluyorum.

Klasör Bazında Ölçüm

Özet rapor "diğer: 42 GB" dediğinde işin ucu kaçıyor. Bu noktada disk kullanımını ağaç yapısında gösteren ücretsiz analiz araçlarından birini kurup C sürücüsünü taratıyorum. Neredeyse her seferinde şu üç suçludan biri çıkıyor:

1. Oyun kütüphaneleri — tek bir oyun 80-100 GB olabiliyor, aylardır açılmamış olsa bile.
2. Video düzenleme veya tasarım programlarının önbellek klasörleri. Bunları uygulama ayarlarından temizlemek, klasörü elle silmekten güvenli.
3. Eski yedekler: telefon yedeği, sistem görüntüsü, "yedek_son_gercek_son" adlı klasörler.

Saklı ve Sistem Dosyalarını Görünür Yapmak

Dosya Gezgini'nde Görünüm menüsünden gizli öğeleri açtığınızda AppData altındaki devasa klasörler ortaya çıkıyor. Burada dikkatli olun: AppData\Local\Temp içini boşaltmak sorun çıkarmaz, ama Roaming altındaki program ayarlarını silerseniz uygulama sıfırlanır. Ben kural olarak sadece adında Temp, Cache veya CrashDumps geçen klasörlerin içeriğini siliyorum, klasörün kendisini değil.

Alan Kazandıran Somut Adımlar

Hazırda Bekletme ve Sanal Bellek Dosyaları

Çoğu kişinin haberi yok: RAM boyutunuz kadar yer kaplayan iki dosya var. hiberfil.sys hazırda bekletme için ayrılır, pagefile.sys ise sanal bellek. 16 GB RAM'li bir makinede bu ikisi rahatça 20 GB'ı geçebiliyor. Hazırda bekletmeyi kullanmıyorsanız yönetici yetkili komut satırında powercfg /h off komutu o dosyayı tamamen kaldırır. Sanal belleği ise kapatmak yerine sabit bir boyuta çekmeyi tercih ediyorum; ikinci bir diskiniz varsa oraya taşımak da mantıklı. Bu arada RAM miktarınızı artırmayı düşünüyorsanız, doğru bellek seçimi konusundaki notlarımıza da göz atmaya değer.

Windows Güncelleme Kalıntıları ve Eski Sürüm Yedeği

Büyük bir Windows sürüm yükseltmesinden sonra Windows.old klasörü diskte kalır ve 15-25 GB tutabilir. Geri dönmeyeceğinizden eminseniz Disk Temizleme aracının "Sistem dosyalarını temizle" seçeneğiyle kaldırılır — elle silmeye çalışmak izin hatalarıyla uğraştırır. Aynı ekranda "Önceki Windows kurulumları", "Teslim İyileştirme Dosyaları" ve "Windows Update Temizliği" satırları da genelde birkaç gigabayt verir.

Uygulamalar, Bulut Klasörleri ve Kopya Dosyalar

Şu üçlü, benim her temizlikte uğradığım son duraklar:

Bir de tarayıcı önbelleği var. Tek başına dev bir rakam değil ama birden fazla tarayıcı kullanıyorsanız toplamı 5 GB'ı geçebiliyor; temizlemek aynı zamanda sayfa yükleme sorunlarını da azaltıyor.

Kapanışta Küçük Bir Rutin

Diski her ay baştan aşağı elden geçirmenize gerek yok. Ben şöyle bir denge kurdum: Depolama Duyarlısı açık kalsın, üç ayda bir